Έγραψε στις 15.12.2012 ο/η: Σιμόπουλος Κυριάκος
Οι έλληνες τοποθετούσαν στους βωμούς τα πρώτα τρόφιμα, που αποκτούσαν. Ήταν «αι απαρχαί» από το κυνήγι, την αλιεία και τη γεωργία. Οι αγρότες μετέφεραν στα ιερά το πρώτο στάρι, που αποκτούσαν, το πρώτο αραποσίτι, τα πρώτα σύκα, τις πρώτες ελιές, τα πρώτα σταφύλια, το πρώτο κρασί, το πρώτο γάλα. Στο ιερό τής Δήμητρας, γράφει ο Παυσανίας, μπροστά στα πόδια τού αγάλματος, τοποθετούσαν τους πρώτους καρπούς τού φθινοπώρου. Εκεί διατηρούσαν τη φρεσκάδα τους όλη τη χρονιά! (Ελλάδος Περιήγησις, Θ΄19,5).
Οι λατρευτικές θυσίες στις μυθικές θεότητες δεν γίνονταν μόνο με διάφορα ζώα. Θανατώνονταν και άνθρωποι στους βωμούς των θεοτήτων. Αρχαϊκές ανθρωποθυσίες γίνονταν μπροστά στο άγαλμα τής Αρτέμιδας. Στην Αθήνα
θυσιάζονταν άνθρωποι στη θέση Αλάς τής Αττικής, στην Ταυροπόλα Αρτέμιδα. Χαρασσόταν με μαχαίρι ο λαιμός ενός ανδρός. Γράφει ο Ευριπίδης: «Όταν γιορτάζουν -την Ταυροπόλα Αρτέμιδα- ο ιερέας με ένα σπαθί αγγίζει το λαιμό ανδρός και αναβρύζει αίμα». (Ιφιγένεια εν Ταύροις, στ. 1456-1461).
Στη Σπάρτη, στο βωμό τής Ορθίας Αρτέμιδος, μαστιγώνονταν έφηβοι με συνέπεια φρικαλέα αιματοχυσία. Γράφει ο Παυσανίας: «Η Ορθία τής Σπάρτης είναι το ξόανο τής χώρας των βαρβάρων... Τούς ήρθε ύστερα ένας χρησμός
να βρέχουν τον βωμό με ανθρώπινο αίμα κι άρχισαν να θυσιάζουν κάποιον με κλήρο, ώσπου ο Λυκούργος, το αντικατέστησε με μαστιγώσεις των εφήβων μέχρι θανάτου και γέμιζε μ' αυτές ο βωμός με ανθρώπινο αίμα». (Ελλάδος Περιήγησις, Γ΄16, 9-10). Στη μυθολογία αναφέρεται, ότι πριν από τις μάχες γίνονταν θυσίες παρθένων, συνήθως με τη θέλησή τους.
 Εξιδανικευμένη παρουσιάζεται η εικόνα τής αρχαίας Ελλάδας σήμερα. Κι όμως, οι αρχαίοι έλληνες έκαναν ανθρωποθυσίες ακόμα και κατά τον ε΄αιώνα! Πριν από τη ναυμαχία τής Σαλαμίνας, ο Θεμιστοκλής θυσίασε τρεις πέρσες αιχμαλώτους στον θεό Διόνυσο. (Πλούταρχος, Θεμιστοκλής, 13). |
Συχνά, προς τιμή τού νεκρού, που είχε ενταφιαστεί, έσκαβαν ένα λάκκο -«βόθρον»- και έρριχναν πολύ αίμα, για να φθάσει στους νεκρούς - «αιμακουρία». Ο Οδυσσέας, ύστερα από οδηγίες τής μάγισσας Κίρκης, έσκαψε «βόθρον» τετράγωνο «στην άκρη τού κόσμου» κι έσφαξε κριάρι και μαύρο πρόβατο, για να ρεύσει το αίμα στο λάκκο καί να συγκεντρωθούν οι ψυχές να το πιουν! (Όμηρος, Οδύσσεια, κ΄στ. 518-519).
Για ανθρωποθυσία διάλεγαν έναν άνδρα και τον έδερναν με κλαδιά συκιάς και σκυλοκρέμυδα, κυρίως στα γεννητικά όργανα. Τελικά, τον έκαιγαν και σκόρπιζαν τη στάχτη του στη θάλασσα. Στα Άβδηρα αγόραζαν ένα δούλο, τον περιέφεραν γύρω από τα τείχη τής πόλης και τον θανάτωναν με λιθοβολισμό. (Καλλίμαχος, VIII, 2). Στην Αθήνα, κατά τη γιορτή των Θαργηλίων, επιλέγονταν δυο άνδρες και τους καταδίωκαν φονεύοντάς τους με πέτρες. Τους αποκαλούσαν «καθάρσια».
Η θυσία τής Πολυξένης.
(Αττικός μελανόμορφος αμφορέας, περί το 550 π.Χ., Βρετανικό Μουσείο). |
Στο Α΄ μέρος τής Εκάβης (1-657) ο Ευριπίδης δραματοποιεί τη θυσία τής Πολυξένης στον τάφο τού Αχιλλέα. Ο νεκρός ήρωας σταμάτησε στη Θρακική Χερσόνησο το γυρισμό των αχαιών κι απαίτησε να τιμήσουν το μνήμα του με τη θυσία τής Πολυξένης, τής κόρης τού Πρίαμου και τής Εκάβης.
Στις τραγωδίες τού Ευριπίδη αναφέρονται πάμπολλες τελετές ανθρωποθυσιών στις θεότητες. Η κόρη τού Αγαμέμνονα, Ιφιγένεια, οδηγείται για θυσία στο βωμό τής Αρτέμιδας, (Ιφιγένεια εν Αυλίδι, στ. 533, 1200). Θυσιάζεται και η γυναίκα Μακάρα στην Περσεφόνη ύστερα από «θεϊκό χρησμό» (Ηρακλείδες, στ. 408, 583). Θυσιάζεται κι ο Μενοικέας, γιός τού Κρέοντα (Φοίνισσες, στ. 913). Στη Μουνυχία θυσίαζαν παρθένες (Αριστοφάνης, Λυσιστράτη, στ. 645).
Ο Ηρόδοτος καταγράφει δεκαπέντε ανθρωποθυσίες σε διάφορες χώρες - Περσία, Αίγυπτος, Σκυθία, Θράκη, Ταυρίδα, ακόμη και στη Θεσσαλία. Τις ξένες θυσίες με σφαγή ανθρώπων μιμήθηκαν οι έλληνες. Οι ανθρωποθυσίες στις άλλες χώρες γίνονταν με εντολή των βασιλέων. Κατά τον Πορφύριο, σε πολλές περιπτώσεις, δεν θανάτωναν τα θύματα, αλλά τα καταβρόχθιζαν
